USDA, 2026/27 sezonunda 130 bin tonluk üretim bekliyor
ABD Tarım Bakanlığı Dış Tarım Servisi’nin (USDA FAS) küresel tarım raporuna göre Türkiye’nin 2026/27 pazarlama yılı Antep fıstığı rekoltesi, yüzde 10’a yakın artışla 130 bin tona ulaşacak. Raporda, mevcut pazarlama yılının Antep fıstığında “var yılı” olarak nitelendirilmesine karşın, beklentinin önceki var yıllarının bazılarına kıyasla sınırlı kaldığı not edildi. Piyasa kaynakları, 2024/25 dönemindeki rekor rekoltenin ardından geçen yıl yaşanan don olaylarının ağaçlar üzerindeki etkisinin sürdüğünü, ayrıca bazı üretim alanlarında ilkbaharda dolu yağışlarının görüldüğünü belirtiyor.
Yağış ve serin geçen yaz hasadı geciktirdi
Türkiye’de Antep fıstığı üretiminin büyük kısmı yağmura dayalı gerçekleşiyor. Rapora göre 2025 kışı ve 2026 ilkbaharında tüm bölgelerde, özellikle de Güneydoğu Anadolu’da tatmin edici yağış kaydedildi. Temmuz ve ağustos aylarının mevsim normallerine kıyasla daha serin seyretmesi hasadı 1 ila 3 hafta geciktirdi. Öte yandan bu yağışların yeraltı su seviyelerini yükseltmesi, önümüzdeki yılın rekoltesi açısından olumlu bir gösterge olarak değerlendiriliyor.
Don ve dolunun etkisi sürüyor
USDA’ya göre Türkiye’de geçen yıl yaşanan don, ağaçların verimini bu sezon da etkiliyor. Piyasa kaynakları, rekor üretimin ardından gelen bu iklimsel stresin ağaçlarda yorgunluk yarattığını, bahar aylarında bazı bölgelerde görülen dolu yağışlarının da verim ve kalite üzerinde baskı oluşturduğunu ifade ediyor. Bu tablo, var yılına rağmen rekoltenin neden sınırlı artış gösterdiğine dair başlıca nedenler olarak öne çıkıyor.
Ağaç sayısı artıyor, Siirt çeşidine ilgi büyüyor
TÜİK verileri, ağaç varlığındaki büyümeyi teyit ediyor. Pazarlama yılı başında meyve veren ağaç sayısı yüzde 2 artarak 63,5 milyona, meyve vermeyen genç ağaç sayısı ise yüzde 42 yükselerek 38,3 milyona ulaştı. Gaziantep, Şanlıurfa, Siirt ve Diyarbakır’da yatırımlar sürerken, üreticilerin dönemsellik etkisi daha düşük kabul edilen Siirt çeşidine yöneldiği belirtiliyor. Bu tercih, uzun vadede üretimdeki dalgalanmaları sınırlama potansiyeli nedeniyle dikkat çekiyor.
İç tüketimde düşüş, fiyatlarda sert artış
Rapor, 2026/27 pazarlama yılında iç tüketimin yüzde 15 azalarak 140 bin ton seviyesine gerileyeceğini öngörüyor. İç piyasada yükselen fiyatlar ve tatlı ürünlerinde maliyet artışları, talebi baskılayan başlıca unsurlar olarak sıralanıyor. Ağustos 2026 itibarıyla Türk lirası cinsinden perakende fiyatlar, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 50 artmış durumda. Fiyatlardaki bu yükseliş, hanehalkı tüketimini yavaşlatırken sektörün maliyet yapısını da yeniden şekillendiriyor.
Dış ticaret dengesi ve stok görünümü
USDA FAS, Türkiye’nin 2026/27 döneminde 40 bin ton ihracat, 50 bin ton ise ithalat gerçekleştireceğini tahmin ediyor. İthalatın ağırlıklı olarak işleme ve re-export amaçlı yapılacağı belirtiliyor. Sezon sonunda devir stoklarının 165 bin ton civarında oluşması bekleniyor. Bu stok seviyesi, iç talepteki yavaşlama ve dış ticaret akışlarıyla birlikte piyasa dengesini belirleyecek kritik bir gösterge olarak öne çıkıyor.
Genel görünüm
Sonuç olarak, Türkiye’de Antep fıstığında 2026/27 sezonu üretimi yağış destekli ılımlı bir artışla 130 bin tona yaklaşırken, önceki yılın don etkileri ve dönemsel verim dalgalanmaları sahada hissedilmeye devam ediyor. Ağaç varlığındaki büyüme ve Siirt çeşidine yönelim orta-uzun vadede üretim profilini güçlendirebilecek gelişmeler arasında yer alıyor. Buna karşılık, iç tüketimde öngörülen düşüş ve fiyatlardaki artış, sektörün talep cephesinde daha temkinli bir görünüm ortaya koyuyor.
Yorumlar