Gaziantep Üniversitesi (GAÜN) Göç Enstitüsü’nden Dr. Öğr. Üyesi İbrahim Halil Yılmaz, 32 Suriyeli ile gerçekleştirdiği görüşmeler sonucunda geri dönüş konusuyla ilgili önemli bulgular elde etti. Araştırma, Gaziantep’te uzun süre yaşayan Suriyelilerin geri dönüş düşüncesinin yalnızca “gitmek ya da kalmak” şeklinde sade bir karar olmaktan çıktığını ortaya koydu. Suriyelilerin yerleştiği yaşam, çocukların Türkiye’de büyümesi, hukuki statü, ekonomik şartlar ve geri döndükten sonra yeniden Türkiye’ye geri dönememe korkusu, bu kararları doğrudan etkileyen faktörler arasında yer alıyor.
Gaziantep’teki Geri Dönüş Yaklaşımları
Araştırmada, Gaziantep’te uzun süre yaşamış Suriyelilerin geri dönüşe bakış açıları ele alındı. Kentteki sosyal bağlar ile hukuki durum, ekonomik şartlar ve aile dinamikleri gibi unsurların geri dönüş kararlarına etkileri incelendi. Çalışma, Gaziantep’teki aidiyet duygusunun ve genç kuşakların Türkiye’de inşa ettiği yaşamın, geri dönüş düşüncesini karmaşık hale getirdiğini gösterdi.
Yüz Yüze Görüşmeler Gerçekleştirildi
Araştırma çerçevesinde Gaziantep’te yaşayan 32 Suriyeli ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapıldı. Katılımcıların 20’si çifte vatandaşlık sahibi, 12’si ise geçici koruma altında bulunan Suriyelilerden oluştu. Yaklaşık bir saat süren görüşmelerde, katılımcıların şehirdeki yaşamlarının yanı sıra hukuki durumları, ekonomik koşulları, güvenlik algıları ve gelecek hayalleri üzerine sorular yöneltildi.
Gaziantep Artık Bir “Ev”
Çalışmada dikkat çeken sonuçlardan biri, savaş sonrası Gaziantep’e gelen Suriyelilerin başlangıçta yaşamlarını geçici görmelerine rağmen, yıllar geçtikçe bu düşüncenin değiştiği oldu. Katılımcıların ifadeleri, Gaziantep’te oluşan ailevi, iş ve sosyal ilişkilerin derinleştiğini ortaya koydu. Bir katılımcının, “İlk başta orası gitmek üzere, burası ise evimiz oldu” sözleri önemli bir gözlem olarak kaydedildi.
Ancak, Suriye’de 2024 sonrasında yaşanan siyasi durumun bu düşünceleri sorgulamak zorunda bıraktığı görüldü. Önceden Türkiye’de kalıcı bir yaşam kurmayı hedefleyen bazı bireyler, gelişmeler sonucunda Suriye’ye dönme olasılığını yeniden değerlendirmeye başladı.
Gençler Daha Temkinli
Araştırma, kuşaklar arasındaki farkları da gözler önüne serdi. Görüşmelere göre, ailelerin daha yaşlı bireyleri Suriye’ye dönüşe daha sıcak bakarken, Türkiye’de büyüyen gençlerin bu duruma daha temkinli yaklaştığı belirlendi. Gaziantep’te büyüyen bazı çocukların Türkçeyi Arapçadan daha iyi konuştuğu ve Türkiye’de eğitime devam ettiği görüldü.
Geri Dönüşten Çok Geri Dönememe Endişesi
Çalışmanın en çarpıcı bulgularından biri, geçici koruma altındaki Suriyelilerin hukuki belirsizlikleri yaşamasının getirdiği kaygıyı yansıtması oldu. Bazı katılımcılar, Türkiye’den ayrıldıktan sonra geri dönememe korkusu taşıdıklarını ifade ettiler. Çifte vatandaşlığa sahip kişilerin ise Türkiye ile Suriye arasındaki hareketlilikte kendilerini daha güvende hissettikleri kaydedildi.
Dönüş İçin Kriterler Belirleyici
Suriye’ye dönüşü etkileyen başlıca unsurlar arasında ekonomi, eğitim ve güvenlik yer aldı. Araştırmaya katılan bireyler, dönüş kararındaki koşullarını bu üç başlık altında sıraladı. Bazı katılımcılar Suriye’deki gelişmeleri sosyal medya ve geri dönen tanıdıkları aracılığıyla takip ettiklerini belirtti.